AstroLR

[FR] Cette vidéo est une interview avec l'astrophysicien⋅ne Janjo Suna. Nous avons discuté des galaxies, de la formation des étoiles, des trous noirs, mais aussi des télescopes qu'iel utilise dans ses travaux. [EO] Tiu filmo estas intervjuo kun la astrofizikisto Janjo Suna. Ni parolis pri galaksioj, stelformado, nigraj truoj, sed ankaŭ pri la teleskopoj kiun ri uzas.  

[FR] En mars 2022 j'ai été invité par l'association d'espéranto de l'état de Pernambouc, au Brézil. J'ai eu ainsi l'occasion de parler de la planète Vénus ! La vidéo (en espéranto) est ci-dessous. [EO] En marto 2022, mi estis invitata de la Pernambuka Esperanto Asocio (Brazilo) por prelegi pri la planedo Venuso. Jen la registrado de la prelego !  

[FR] Vous payez quatre fois pour la science ! Dans cette vidéo en espéranto (sous-titrée en français) j'explique le scandale de la publication scientifique. [EO] Vi pagas kvarfoje por scienco ! En tiu filmeto mi klarigas unu el la plej malkonataj skandaloj rilate al scienco publikigado.   Kelkaj ligiloj kaj referencoj (en la angla) :  https://publications.agu.org/publication-fees/  http://ordering.onlinelibrary.wiley.com/subs.asp?ref=2169-9100&doi=10.1002/(ISSN)2169-9100 https://www.theguardian.com/commentisfree/2011/aug/29/academic-publishers-murdoch-socialist https://svpow.com/2012/01/13/the-obscene-profits-of-commercial-scholarly-publishers/ https://www.relx.com/~/media/Files/R/RELX-Group/documents/reports/annual-reports/2019-annual-report.pdf https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0127502 Tiu filmeto estas sub Krea Komunaĵo permesilo (CC-BY Loïc Rossi)

Suite à la pandémie de COVID-19, l'édition 2021 du congrès annuel de la société européenne de planétologie (EPSC) s'est tenu en ligne. Parmi les différentes sessions, certaines sont consacrées à la médiation scientifique en planétologie. À ce titre, j'ai présenté mes travaux de vulgarisation scientifique en espéranto, en expliquant quels en étaient les avantages et les inconvénients. La vidéo et l'abstract associé sont accessibles sur le site de la conférence .

[FR] Du 2 au 5 avril 2021, l'organisation mondiale de jeunesse espérantiste (TEJO) a organisé un séminaire interdisciplinaire. Plusieurs chercheurs ou amateurs ont participé et ont envoyé des vidéos sur divers thèmes scientifiques et techniques. Pour ma part, j'ai envoyé un vidéo sur la controversée découverte de phosphine dans l'atmosphère de Vénus. Ce gaz inattendu dans les conditions vénusiennes a été evoqué comme un potentiel signe d'une activité biologique dans les nuages de la planète. J'explique ici la détection et pourquoi il est peu probable que l'hypothèse biologique soit pertinente… [EO] En 2021, TEJO (la Tutmonda Esperantista Junulara Organizo) organizis la IRIS (Internacia Reta Interfaka Simpozio) de la 2-a ĝis la 5-a de aprilo 2021. Multaj sciencistoj kaj sciencemuloj esperantistaj partoprenis kaj sendis filmojn pri diversajn sciencajn kaj teĥnikajn temojn.  Mi mem prelegis pri Venuso, kaj pli precise pri fosfino… En 2020 aperis artikolon pri la de...

[FR] On pense souvent qu'il n'y a pas de contenus scientifiques en espéranto. À tort ! Dans cette vidéo (issue d'un direct sur YouTube) je présente quelques contenus scientifiques en espéranto : livres, chaînes YouTube, sites internet. La liste n'est pas exhaustive, mais elle donne un bon aperçu de ce qui existe. [EO] Ĉu estas sciencaj enhavoj en Esperanto ? Kompreneble jes ! En tiu filmeto mi parolas pri kelkaj fontoj (libroj, YouTube kanaloj, retejoj) en Esperanto kiu temas pri sciencoj. Kompreneble mi ne montris ĉion, sed jam estas kelkaj ekzemploj ! Tiu filmeto estas parto tujelsendo. Vi povas spekti la plenan elsendo tie : https://youtu.be/NS1UiRdxCTQ   == Aferoj menciitaj en la video == — Scivolemo : https://www.youtube.com/c/Scivolemo — FACILAS : https://www.youtube.com/channel/UCVI_WkwNNQTblC-rjakMFkQ — La listo Scienco en Esperanto : https://www.youtube.com/playlist?list=PLnlLKGDK8rZsA4DVAnxj3G6oFkeQc72UY — Oliver rakontas : https://www.youtube.com/channe...

[FR] Le 18 février 2021, le robot Perseverance s'est posé sur la surface martienne. J'ai suivi et commenté l'évènement en direct en espéranto, répondant aux questions des spectateurs et donnant le contexte scientifique de la mission et de la planète Mars. C'est, à ma connaissance, la première fois qu'un tel commentaire de mission était réalisé en espéranto. [EO] La veturilo Perseverance de la usona kosma agentejo (NASA) atingis Marson kaj surgrundiĝos je la 18-a de Februaro 2021. Mi proponis sekvi la elsendon de NASA, dum la lastaj momentoj antaŭ la surgrundiĝo.   Mi komentis la eventon, respondis al la demandoj, kaj donis la kuntekston pri la misio kaj Marso. 

 J'ai été convié pour une interview par le centre culturel espéranto de Toulouse dans le cadre de leur podcast Esperanto-Magazino. Dans l'épisode publié le 21 décembre 2020, j'ai ainsi pu parler de mon activité de vulgarisation scientifique en espéranto sur YouTube, et sur internet en général. Pour écouter cette entrevue, rendez-vous sur la page de l'épisode .

[FR] Tous les ans, l'association mondiale des jeunes espérantistes (TEJO) organise un meeting, l'IJK. Suite au COVID, l'édition 2020 s'est tenue en ligne. J'ai été invité à une table ronde pour parler de mon expérience de vidéaste en espéranto. [EO] Dum la IJK de 2020 okazis du diskutrondojn inter esperantaj jutubistoj. Mi havis la plezuron esti invitita al la unua rondo, kune kun la tre fama Evildea kaj kun la tre sukcesa Beki !

En sciencaj kongresoj oni ofte uzas la anglan kiel komunan lingvon, sed la sciencistoj devenas de diversaj landoj kaj parolas diversajn lingvojn ! Tiu filmeto konsistas el intervjuoj de partoprenantoj de la Eŭropa Kongreso de Planedoscienco (EPSC) kiu okazis en Ĝenevo, Svislando, en 2019. Tiel, vi aŭdos la lingvojn de planedo(sciencisto)j ! Dankon al la Europlanet Society (Eŭropa societo de planedoscienco) kaj ties Komitato pri Diverseco por la subteno, https://www.europlanet-society.org/diversity-and-inclusion/ kaj kompreneble dankon al la partoprenantoj ! Alejandro Cardesin-Moinelo Anthony Lethuiller Daria Ekdokimova Pedro Machado Debora Pavela Nick Oberg Gabriella Gilli Katsuyuki Noguchi Élodie Gloesener Steven Indyk Solmaz Adeli Dennis Höning Kateryna Frantseva Rutu Parekh Tatiana Bocanegra-Bahamon Rosita Kokotanekova Vincent Kofman Lina Hadid  

[FR] Aussi surprenant que cela puisse semble, on peut mesurer la vitesse de la lumière avec un four à micro-ondes !  Dans cette vidéo en espéranto, je réalise une petite expérience permettant de calculer la vitesse de la lumière à l'aide de mon four à micro-ondes et d'un peu de fromage… [EO] Saluton ! Hodiaŭ mi volas fari eksperimenton kaj uzi mikroonda forno por mezuri la rapidon de la lumo. Ŝajnas stranga, tamen tute eblas ! Tiu filmeto ne estas apogata per la firmaoj kiuj fabrikas mikroondaj fornoj.    

[FR] Dans cet épisode (sous-titré en français) on s'intéresse à la méthode des transits qui consiste à mesurer la baisse de luminosité mesurée quand une planète passe devant le disque de son étoile. [EO] En tiu epizodo oni interesiĝas pri la metodo de la tranzitoj. Kiam planedo pasas trans la disko de sia stelo, oni povas mezuri la ŝanĝiĝon de intenseco kaj tiel detekti kaj studi la planedon !

[FR] Dans cet épisode (sous-titré en français) on s'intéresse à la méthode de détection d'exoplanètes dite des « vitesses radiales ». L'idée est de détecter les mouvements de l'étoile causés par la présence d'une planète. [EO] En tiu epizodo oni interesiĝas pri la metodo de la radiusaj rapidoj, en kiu oni mezuras la moviĝon de iu stelo pro la ĉeesto de planedo.

 [FR] Pourquoi les exoplanètes sont-elles si difficiles à détecter ? Dans cette vidéo en espéranto (sous-titrée en français) j'en explique les raisons ! Cette vidéo est l'introduction d'une série sur les exoplanètes. [Eo] Kial ekstersunsistemaj planedoj estas tiom malfacile detekteblaj ? En tiu filmeto mi klarigas kiaj estas la problemoj. Tiu estas la unua epizodo de la serio pri ekstersunsistemaj planedoj.

La jaro 2019 apenaŭ komencis, sed ĝi jam plenas je interesaj spacaj novaĵoj ! Lanĉita en 2006 la sondilo New Horizons preterflugis la nanan planedon Plutono en 2015 kaj sendis altvalorajn fotojn kaj sciencajn rezultojn. Post sia sukcesa vizito de Plutono, la sondilo estis direktita al alia objekto, for preter Plutono. La nova celo, 2014 MU69, troviĝas en la Zono de Kujper kiu estas preter Neptuno, ekde 30 ĝis 55 astronomiaj unuoj (1 AU = 149 597 870 700 m). En ĝi estas multaj malgrandaj objektoj kiuj formiĝis je la komenco de la sunsistemo. Pro ilia malgrandeco kaj ilia distanco al la Suno, tiuj astroj ne ŝanĝiĝis kaj estas tiel kiel ili formiĝis 4,5 miliardoj da jaroj antaŭe. La sondilo sukcese preterflugis MU69 la 1-a de Januaro kaj sendis unuajn bildojn de tiu astro.   Unua kolora foto de 2014 MU69, fotita per New Horizons je la 1-a de Januaro 2019 (Fonto: NASA)   MU69 aspektas kiel neĝhomo : ĝi konsistas el du malgrandaj sferoj kiuj verŝajne koliziis kun tre...

Bildo de la raketo Ariane 5 dum la lanĉo de BepiColombo (Fonto: ESA) La 20-a de Oktobro 2018, la raketo Ariane 5 sukcese lanĉis la mision BepiColombo al la planedo Merkuro. BepiColombo estas kunlaborado inter la Eŭropa Spaca Agentejo (ESA) kaj la Japana Spaca Agentejo (JAXA). La misio konsistas fakte en tri partoj : la unua sondilo estas la eŭropa Mercury Planetary Orbiter (Mekura planeda orbitilo), ankaŭ nomata « Bepi ». La dua estas la japana Mercury Magnetospheric Orbiter (Merkura Magnetosfera Orbitilo, MMO) ankaŭ nomata « Mio ». Ambaŭ vojaĝos kun la helpo de la MTM (Mercury Transfer Module, Merkura Transporta Modulo) kiu helpos peli la sondilojn ĝis Merkuro. La misio estas tre ambicia ĉar ĝi estas la unua misio al Merkuro de la eŭropa kaj japana spacaj agentejoj kaj ankaŭ ĉar ĝi estas la unua planeda misio kiu uzas du sondilojn samtempe. La du sondiloj laboros sur malsamaj orbitoj por studi la maldensan atmosferon de la planedo, ĝian magnetosferon kaj ĝian surfacon. « Me...

[FR] En 2019, le Bureau Internation des Poids et Mesures (BIPM) a changé la définition des quelques unités de base, et tout particulièrement la définition du kilogramme ! Dans cette vidéo en espéranto, j'explique ce changement et son importance. [EO] En 2019, la Buroo Internacia pri Pezoj kaj Mezuroj ŝanĝos la difinojn de kelkaj mezurunuoj, kaj precipe de la kilogramo ! Kion tio signifas ? Kaj kio estas tiu Sistemo Internacia de mezurunuoj ? == Pliaj informoj == La historio de la SI kaj la novaj difinoj de la mezurunuoj estas troveblaj sur la retejo de la BIPM : (angle kaj france) https://www.bipm.org/en/history-si Legu ankaŭ pli pri tio sur la novaĵoj de la CNRS : (france) https://lejournal.cnrs.fr/articles/ces-constantes-qui-donnent-la-mesure (france) https://lejournal.cnrs.fr/articles/mesures-le-grand-renversement

Mi partoprenis la UK 2018 kiu okazis en Lisbono (Portugalo). Dum la UK, mi estis intervjuita de Eva kaj Johannes de la altkvalita podkasto Kern.punko info . Mi parolis pri mia laboro en planedoscienco, kaj pli precize pri la studado de planedaj atmosferoj.

 [FR] L'association scientifique internationale espérantiste (ISAE) est une association visant à la diffusion de la culture scientifique en espéranto, et à l'utilisation de l'espéranto en sciences. Dans cette vidéo (sous-titrée en français), j'interviewe le président de l'association Wendel Pontes sur les objectifs et actions de l'organisation. [EO] Dum la UK 2018 en Lisbono mi havis la ŝancon intervjui la prezidanto de ISAE, por scii pli pri tiu asocio kiu celas disvastiĝi sciencon en Esperanto kaj subtenas la uzon de Esperanto en sciencoj.

[FR] Tout le monde ne sait pas forcément comment fonctionne la publication dans une revue scientifique. Dans cette vidéo en espéranto (sous-titrée en français), j'explique les différentes étapes par lesquelles un scientifique doit passer pour voir ses travaux acceptés et publiés dans une revue scientifique. [EO] Hodiaŭ ni rigardu kiel oni publikigas artikolon en scienca revuo. Atentu : tion kion mi diras taŭgas por mia sperto en fiziko, sed povas esti malsama en aliaj sciencaj fakoj. Tamen, la proceso kiun mi priskribas tie restas sufiĉe ĝenerala. La artikolo montrata en la filmo estas unu el miaj, vi povas trovi ĝin tie  (en la angla, kiel la plimulto de sciencaj artikoloj nuntempe). Kiel kutime : se la filmeto plaĉis al vi, ŝatu ĝin, diskonigu ĝin kaj abonu la kanalon !